Voor wie bouwen we?

Het beeld in het kort

Heusden groeit, maar niet meer op eigen kracht. Sinds 2020 sterven er meer mensen dan er geboren worden; de hele groei komt uit verhuizingen. En die verhuizers hebben een heel specifiek profiel.

Bevolkingsgroei: waar komt die vandaan?

Geboorteoverschot versus migratiesaldo per jaar

Bron: CBS 70072ned. Vanaf 2020 is het geboorteoverschot vrijwel nul of negatief.

Leeftijdsopbouw verschuift

Aandeel van de bevolking per leeftijdsgroep, 1997-2026

Bron: CBS 70072ned.

De vijf dingen die het antwoord bepalen

1 Het gezin van 25-45 komt binnen.

Netto +189 personen van 25-45 jaar per jaar
Plus +80 kinderen onder de 15
Grootste bron: 's-Hertogenbosch (+219 saldo)

2 De twintiger vertrekt.

Netto -58 personen van 20-24 jaar per jaar
Studie en eerste baan; Heusden heeft geen hoger onderwijs
Een deel komt na hun dertigste terug

3 De 45-65 groep krimpt.

-782 personen tot 2040
Zij schuiven massaal door naar de 65-plusgroep
Dit is de motor achter de vergrijzing

4 Dubbele vergrijzing.

85-plussers verdubbelen: 1.127 naar 2.197
75-plussers: +44% naar 7.043
Mantelzorgpotentieel daalt van 10 naar 4,4

5 Huishoudens groeien harder dan de bevolking.

Bevolking +6,9%, huishoudens +14,5%
Alleenstaanden van 31% naar 33,5%
Vraag verschuift naar 1- en 2-persoonswoningen

Leeftijdsopbouw

De bevolking van Heusden is sinds 1997 met 12% gegroeid, maar de samenstelling is onherkenbaar veranderd. De groep 65-80 is meer dan verdubbeld, de groep 25-45 kromp met een vijfde en herstelt nu weer door instroom van gezinnen.

Bevolking naar leeftijdsgroep, 1997-2026

Bron: CBS StatLine 70072ned. 1997 is het jaar van de herindeling Drunen-Heusden-Vlijmen.

Bevolkingspiramide 2026 en 2040

Per leeftijdsjaar; 2040 volgens het trendscenario

Bron: CBS 03759ned (2026) en eigen doorrekening (2040).

Leeftijdsgroepen in cijfers

1 januari 2026 en de doorrekening naar 2040

Bron: CBS 70072ned / 03759ned; kolom 2040 is eigen cohort-componenten doorrekening.

Gezinssituaties

Het aantal huishoudens groeit sneller dan het aantal inwoners. Sinds 1997 kwamen er 5.204 huishoudens bij, terwijl het aantal huishoudens met kinderen met 445 afnam. De volledige groei zit in eenpersoonshuishoudens en paren zonder kinderen.

Huishoudens naar samenstelling

Bron: CBS 70072ned, particuliere huishoudens op 1 januari.

Burgerlijke staat van de bevolking

Aandeel van alle inwoners, 1997-2026

Bron: CBS 70072ned. 'Gehuwd' omvat geregistreerd partnerschap; ongehuwd samenwonende paren tellen mee als ongehuwd.

Wat de cijfers wel en niet zeggen over trouwen en kinderen krijgen. Het aandeel gehuwden daalde van 50,0% (1997) naar 42,7% (2026), het aandeel ongehuwden steeg van 42,5% naar 44,9% en gescheiden van 3,5% naar 7,3%. Dat betekent niet dat er evenveel minder stellen zijn: samenwonen zonder trouwen zit in de categorie ongehuwd. De harde indicator voor gezinsvorming is het aantal huishoudens met kinderen, en dat is sinds 2015 juist weer licht gestegen (7.034 naar 7.200) - het effect van de instroom van gezinnen van buiten.

Geboorten en sterfte

Bron: CBS 70072ned.

Gemiddelde huishoudensgrootte

Bevolking gedeeld door aantal particuliere huishoudens.

Kerncijfers gezinssituatie 2025

Wie komt, wie gaat

In 2025 vestigden zich 1.847 mensen in Heusden en vertrokken er 1.601: een saldo van +246. Daarnaast verhuisden 1.779 mensen binnen de gemeente. Het leeftijdspatroon van die stromen is het scherpste antwoord op de vraag voor wie er gebouwd moet worden.

Binnenlands migratiesaldo naar leeftijd, 2025

Vestiging min vertrek per leeftijdsgroep. Groen = winst, rood = verlies.

Bron: CBS StatLine 84547NED.

Instroom en uitstroom per leeftijd

Bron: CBS 84547NED, 2025.

Verhuizingen binnen de gemeente

1.779 personen in 2025. Ouderen verhuizen vooral binnen Heusden, niet erbuiten.

Bron: CBS 84547NED.

Met welke gemeenten wisselt Heusden inwoners uit?

Verhuisde personen in 2025, gemeenten met meer dan 15 verhuizingen in een richting

Bron: CBS StatLine 81734NED.

Heusden is de uitloop van 's-Hertogenbosch, en verliest aan Waalwijk en Tilburg. Uit Den Bosch kwamen 560 mensen, er gingen er 341 heen: een saldo van +219. Dat is bijna het complete positieve migratiesaldo van de gemeente. Naar Waalwijk (-91), Tilburg (-30), Vught (-17) en Utrecht (-9) verliest Heusden juist mensen. Vlijmen en Nieuwkuijk liggen aan de Bossche kant, Drunen en Oudheusden aan de Waalwijkse kant - die geografie zit in de cijfers.

De elf kernen

Heusden is geen gemeente maar elf woningmarkten. Kies een kern om het profiel te zien, of vergelijk ze onderling.

Leeftijdsopbouw per kern

Aandeel van de inwoners, 1 januari 2025

Bron: CBS Kerncijfers wijken en buurten 2025 (86165NED).

Huishoudens per kern

Aandeel van de huishoudens

Bron: CBS 86165NED.

Woningwaarde tegenover vergrijzing

Gemiddelde WOZ-waarde (horizontaal) en aandeel 65-plussers (verticaal). De grootte van de bol is het aantal woningen.

Bron: CBS 86165NED, WOZ-peildatum 1 januari 2024.

Alle kernen naast elkaar

Bron: CBS Kerncijfers wijken en buurten 2025. CBS rondt af op vijftallen; voor Doeveren, Heesbeen en Hedikhuizen zijn de percentages daardoor indicatief.

Een aanname die de cijfers niet bevestigen. Vlijmen ligt tegen Den Bosch aan en Drunen verder weg, maar in de gemiddelde WOZ-waarde is Vlijmen (441.000 euro) juist iets duurder dan Drunen (425.000 euro) - het verschil is klein. De echte prijsverschillen zitten niet tussen de twee grote kernen, maar tussen de grote kernen en de kleine dorpen: Hedikhuizen (614.000), Heesbeen (602.000) en Herpt (567.000) liggen ver boven het gemeentelijk gemiddelde, terwijl Oudheusden (322.000) er ver onder ligt. Dat is een verschil in woningtype en eigendom (Oudheusden: 58% koop, 39% sociale huur), niet in ligging ten opzichte van de stad.

Vooruitblik naar 2040

Eigen cohort-componenten doorrekening op CBS-uitgangsdata. Het model reproduceert de waargenomen geboorten (400) en sterfgevallen (424) van het startjaar en komt voor 2040 uit op 26,6% 65-plussers - hetzelfde cijfer als de Woonzorgvisie Heusden.

Bevolking naar leeftijdsgroep: 2026 tegenover 2040

Trendscenario: migratiesaldo +341 per jaar.

Huishoudens 2025-2040

Huishoudensgrootte daalt van 2,30 naar 2,15; aandeel alleenstaand van 31,0% naar 33,5%.

Drie scenario's

Het verschil tussen de scenario's is uitsluitend het migratiesaldo (50%, 100% of 150% van het huidige niveau). Opvallend: minder instroom leidt tot een kleinere bevolking maar een hoger aandeel ouderen, omdat de instroom juist jong is.

Let op bij de Woonzorgvisie. Het document noemt op pagina 1 dat "in 2040 ruim 40% van de Heusdense bevolking 65 jaar of ouder is (waarvan 14% 75+)" en verderop dat "26% van de bevolking in Heusden in 2040 65 jaar of ouder zal zijn". Die twee cijfers kunnen niet allebei kloppen. Deze doorrekening komt uit op 26,6% (65+) en 14,1% (75+); het tweede cijfer is dus het juiste, en de 14% 75-plussers klopt in beide gevallen. Voor planvorming: reken met ruim een kwart 65-plussers, niet met veertig procent.

Waarschijnlijk een dubbeltelling. 26,6% + 14,1% = 40,7% — en dat is precies "ruim 40%". Maar de 75-plussers (7.043) zitten al in de 65-plussers (13.266); wie die twee optelt telt diezelfde mensen twee keer. Het verschil, 12,5%, is het aandeel 65- tot 75-jarigen. Dat de visie er zelf "(waarvan 14% 75+)" bij zet, wijst dezelfde kant op: beide getallen stonden naast elkaar. Wij leggen het naast elkaar; het college mag bevestigen welk cijfer geldt.

Voor wie bouwen we?

De demografie geeft geen enkel bouwprogramma, maar wel een rangorde. Hieronder de vertaling van de cijfers naar doelgroepen, aantallen en kernen.

De opgave in aantallen

Bron: Woonzorgvisie Heusden 2025, Regionale Woondeal Noordoost-Brabant, en de eigen doorrekening voor de demografische huishoudensgroei.

Vastgesteld woningbouwprogramma

Bron: Woonzorgvisie Heusden 2025, tabel 3.

Waar de demografische vraag zit

Verandering in het aantal personen 2026-2040, trendscenario

Eigen doorrekening.

Vier doelgroepen, vier conclusies

Doelgroep 1 Ouderen die willen doorstromen

75-plussers groeien met 2.164 personen (+44%), 85-plussers verdubbelen
Slechts 10% van de woningvoorraad is geschikt voor mensen met een functiebeperking
Zij verhuizen bijna niet buiten de gemeente (saldo 65+ is vrijwel nul), maar wel binnen de kern: 215 verhuizingen van 65-80-jarigen binnen Heusden in 2025
Betekenis: gelijkvloers, twee slaapkamers, in de kern zelf, bij voorkeur geclusterd en op loopafstand van voorzieningen. Dit is de sleutel voor doorstroming: elke oudere die verhuist maakt een eengezinswoning vrij.

Doelgroep 2 Gezinnen uit Den Bosch

Netto +189 personen van 25-45 en +80 kinderen per jaar, vooral uit 's-Hertogenbosch
De groep 25-45 groeit tot 2040 met bijna 1.100 personen (+10%)
Zij zoeken ruimte en een dorps woonmilieu tegen een prijs die in de stad niet bestaat
Betekenis: dit is het segment dat vanzelf komt en dat de markt zelf bedient - hier is sturing het minst nodig, maar wel voldoende aanbod in Vlijmen en Nieuwkuijk.

Doelgroep 3 Starters die anders vertrekken

Netto -58 twintigers per jaar; 2.800 potentiele starters in de gemeente
Bij de inkomensgrens voor sociale huur reikt de hypotheek tot 232.000 euro, terwijl de gemiddelde koopsom 466.574 euro is
Het programma reserveert 10% goedkope koop (tot 280.000 euro): circa 244 woningen
Betekenis: kleine grondgebonden woningen in de kleine kernen, appartementen in Drunen en Vlijmen, met antispeculatiebeding zodat ze betaalbaar blijven.

Doelgroep 4 Alleenstaanden van alle leeftijden

Eenpersoonshuishoudens: van 2.654 (1997) naar 6.294 (2025) naar circa 7.800 (2040)
Zij zijn 31% van de huishoudens maar wonen in een voorraad die voor 85% uit eengezinswoningen bestaat (regio: 75%)
Heusden-vesting laat zien waar dit heen gaat: 48% alleenstaand, gemiddeld 1,80 persoon per huishouden
Betekenis: de mismatch tussen huishoudensgrootte en woninggrootte is het structurele probleem. Splitsing van grote woningen en boerderijen is hier net zo relevant als nieuwbouw.

Wat dit per kern betekent

Eigen interpretatie op basis van de CBS-kerncijfers en de uitgangspunten van de Woonzorgvisie Heusden 2025. Geen gemeentelijk beleid.

De rekensom onder alles. De demografische huishoudensgroei tot 2040 bedraagt circa 2.930 huishoudens. De Woondeal vraagt 2.435 woningen tot en met 2030 en de geactualiseerde prognose 2.850 woningen tot en met 2033. Die aantallen liggen dus hoger dan de pure demografische groei over een langere periode: het verschil is inhaalvraag op het bestaande woningtekort. Hoeveel er van die 2.435 al gebouwd zijn, hangt af van welke bron je pakt. Zie het kader hieronder.

Let op — drie officiële bronnen tellen anders.

bron	2022	2023	2024	2025	totaal
CBS, nieuwbouw (de reeks in de grafiek hierboven)	141	198	133	—	472
Gemeente Heusden, bericht 11 maart 2026	184	182	129	219	714
Woonzorgvisie, "in de periode 2022-2024, 499 woningen gebouwd"	499 samen			—	499

De verschillen komen waarschijnlijk door peildatum en definitie — telt transformatie van bestaand vastgoed mee, telt een splitsing als nieuwe woning? De openbare stukken maken dat niet duidelijk. Wij strijken dat niet glad; het is een van de vragen aan het college.

Rekenkundig restant. Als de 714 door de gemeente gemelde woningen volgens dezelfde definitie meetellen voor de opgave van 2.435, resteert er 2.435 − 714 = 1.721. BEREKEND NOG TE BEVESTIGEN Dat is een rekensom op de oorspronkelijke afspraak en de gepubliceerde jaarcijfers, niet noodzakelijk de actuele officiële restopgave: de provincie meldt dat de Brabantse Woondeals in 2025 zijn geactualiseerd, terwijl voor Noordoost-Brabant publiek nog de versie van 9 maart 2023 wordt aangeboden.

Bronnen en methode

Gebruikte databronnen

Methode van de doorrekening

Startbevolking: 46.689 inwoners op 1 januari 2026, naar enkele leeftijdsjaren (CBS 03759ned).
Sterfte: benadering van de Nederlandse periodesterftetafel, beide geslachten. Controle: het model geeft 424 sterfgevallen in het startjaar tegen 420 waargenomen in 2024.
Geboorte: gekoppeld aan de omvang van de bevolking van 15-45 jaar. Controle: 400 geboorten in het startjaar tegen 400 waargenomen in 2024.
Migratie: netto +341 personen per jaar, verdeeld naar leeftijd volgens het waargenomen patroon van 2025 (binnenlands, CBS 84547NED) en 2024 (buitenlands).
Huishoudens: gemiddelde huishoudensgrootte daalt lineair van 2,30 (2025) naar 2,15 (2040), in lijn met de trend in de Brabantse bevolkingsprognose.
Scenario's: laag en hoog zetten het migratiesaldo op 50% respectievelijk 150% van het trendniveau.

Beperkingen. Dit is een trendmatige doorrekening, geen officiele prognose. Het model houdt geen rekening met de bouwproductie zelf: als er meer of minder gebouwd wordt dan gepland, verandert het migratiesaldo mee. Cijfers op kernniveau zijn door het CBS afgerond op vijftallen. PBL en CBS adviseerden in 2023 om bepaalde gemeentelijke detailuitkomsten naar leeftijd en huishoudens uit de regionale prognoses van 2019 en 2022 niet meer te gebruiken; daarna is besloten geen nieuwe edities van de Regionale bevolkings- en huishoudensprognose meer uit te brengen. De provinciale Brabantse prognose 2023 is het meest recente officiele alternatief. Welke prognose de gemeente zelf hanteert, is een van de vragen aan het college.